การงดเนื้อสัตว์และนมเพียงไม่กี่สัปดาห์สามารถเปลี่ยนแปลงเคมีในร่างกายของคุณได้
ใจความสำคัญ

งานวิจัยใหม่ที่ศึกษาชาวคริสต์ออร์โธดอกซ์ในกรีซพบว่า การงดเนื้อสัตว์ นม และไข่ เพียงไม่กี่สัปดาห์ สามารถเปลี่ยนแปลงเคมีในร่างกายและการทำงานของยีนได้อย่างมีนัยสำคัญ

การงดอาหารจากสัตว์ส่งผลให้เกิดกระบวนการ รีโปรแกรมระบบเมแทบอลิซึม (Metabolic reprogramming) ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพหลายประการ

อาหารมังสวิรัติเป็นช่วงๆ ช่วยส่งเสริมการทำงานของโปรตีน FGF21 ซึ่งอาจเชื่อมโยงกับกระบวนการเปลี่ยนเซลล์ไขมันขาว (สะสมพลังงาน) ให้ทำงานเหมือนเซลล์ไขมันน้ำตาล (เผาผลาญพลังงาน)

การงดอาหารจากสัตว์ยังส่งผลต่อยีนที่ควบคุม LBR ซึ่งเกี่ยวข้องกันกับการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล และอาจช่วยปกป้องร่างกายจากภาวะอ้วนได้ดีขึ้นในผู้ที่มีรหัสพันธุกรรมจำเพาะ

เป็นที่ทราบกันดีว่าการรับประทานอาหารที่เน้นพืชเป็นหลัก (Plant-based diet) เป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่ต้องการฟื้นฟูและส่งเสริมสุขภาพ และงานวิจัยใหม่ที่ศึกษาจากรูปแบบการกินในชีวิตจริงได้เปิดเผยข้อมูลเชิงลึกใหม่ๆ ว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น

งานวิจัยนี้ได้ติดตามกลุ่มคนสุขภาพดีจำนวน 200 คนจากเมืองเทสซาโลนีกี ประเทศกรีซ ซึ่งละเว้นการบริโภคเนื้อสัตว์ ปลา นม และไข่ (เป็นการทานมังสวิรัติแบบวีแกน) เป็นเวลา 180 ถึง 200 วันในแต่ละปี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อปฏิบัติทางศาสนาคริสต์นิกายออร์โธดอกซ์

ชาวคริสต์ออร์โธดอกซ์จะถือศีลอดด้วยการงดเนื้อสัตว์ในวันพุธและวันศุกร์ของทุกสัปดาห์ รวมถึงในช่วงเวลาที่ยาวนานขึ้นอีก 4 ช่วงตลอดทั้งปี ได้แก่:

ช่วง 40 วันก่อนวันคริสต์มาส

ช่วง 48 วันก่อนวันอีสเตอร์ (Lent)

ช่วง 8 ถึง 42 วันในเทศกาลถือศีลอดของอัครทูต (Apostles’ Fast)

ช่วง 15 วันในเดือนสิงหาคม สำหรับเทศกาลแม่พระบังเกิด (Assumption of the Virgin Mary)

การปฏิบัติตามหลักศาสนานี้เป็นรูปแบบการกินในชีวิตจริงที่ขับเคลื่อนด้วยความศรัทธาอย่างแรงกล้า และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมครอบครัวที่สืบทอดกันมา โดยทั่วไป ในช่วงที่มีการจำกัดผลิตภัณฑ์จากสัตว์ นอกเหนือจากการลดลงอย่างเห็นได้ชัดของไขมันสัตว์แล้ว ผู้ปฏิบัติยังเกิดการจำกัดโปรตีน (ในสัดส่วนของพลังงานทั้งหมดที่ได้รับ) ซึ่งเกิดจากการละเว้นโปรตีนจากสัตว์เกือบทุกชนิด โดยไม่ได้ลดปริมาณพลังงานรวมที่ได้รับในแต่ละวันลง

สำหรับนักวิทยาศาสตร์ ประเพณีทางศาสนานี้สร้างการทดลองทางธรรมชาติที่สมบูรณ์แบบอย่างยิ่ง ในการศึกษาว่าการทำงานของยีนเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรตามอาหารที่บริโภค

ความสม่ำเสมอของรูปแบบการกินและความสามารถในการคาดเดาการสลับสับเปลี่ยนระหว่างการกินเนื้อปกติกับการงดผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ทำให้ศึกษานี้เทียบเคียงได้กับการทดลองปรับเปลี่ยนอาหารทางการแพทย์ โดยนักวิจัยได้เปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุมจำนวน 211 คนจากพื้นที่เดียวกันที่ไม่ได้ถือศีลอดงดเนื้อสัตว์

การเปลี่ยนแปลงทางเคมีและการทำงานของยีน
สิ่งที่นักวิจัยพบคือการเปลี่ยนแปลงสำคัญหลายประการในเคมีของร่างกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งระดับการแสดงออกของยีนบางชนิด

นักวิจัยทราบอยู่แล้วว่าประเพณีออร์โธดอกซ์ในการสลับมาทานอาหารที่เน้นพืชเป็นหลัก นำไปสู่ “การรีโปรแกรมระบบเมแทบอลิซึมอย่างกว้างขวาง (Extensive metabolic reprogramming)” ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพเป็นส่วนใหญ่ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของปริมาณโปรตีนสำคัญทางภูมิคุ้มกันและเมแทบอลิซึม รวมถึงฮอร์โมนเผาผลาญพลังงานที่ทรงพลังอย่าง FGF21

งานวิจัยใหม่เปิดเผยว่า ผู้เข้าร่วมที่ถือศีลอดงดเนื้อสัตว์และมียีนกลายพันธุ์เฉพาะที่ช่วยปรับระดับโปรตีน FGF21 แสดงสัญญาณทางสรีรวิทยาที่นักวิจัยเชื่อว่าอาจเชื่อมโยงกับกระบวนการที่เรียกว่า “Adipose tissue beiging” ซึ่งเป็นภาวะที่เซลล์ไขมันสีขาว (ที่ทำหน้าที่สะสมพลังงาน) เริ่มทำงานเหมือนเซลล์ไขมันสีน้ำตาล (ที่ถูกเผาผลาญได้ง่ายเพื่อสร้างความร้อนให้ร่างกาย)

แม้ว่าข้อค้นพบนี้ยังต้องตีความด้วยความระมัดระวัง แต่มีความเป็นไปได้ว่าระดับ FGF21 ที่ถูกกระตุ้นด้วยอาหาร อาจมีอิทธิพลต่อกระบวนการเปลี่ยนรูปแบบของเนื้อเยื่อไขมันในมนุษย์

ถอนรหัสพันธุกรรมกับภาวะอ้วน
นอกจากนี้ ยีนกลายพันธุ์เฉพาะที่มีส่วนในการควบคุมโปรตีนที่เรียกว่า LBR (ซึ่งจำเป็นต่อการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล) ก็ได้รับผลกระทบจากการงดเนื้อสัตว์ในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์เช่นกัน

ยีนกลายพันธุ์ชนิดเดียวกันนี้ดูเหมือนจะมาพร้อมกับผลกระทบอีกประการหนึ่งที่เชื่อมโยงกับภาวะอ้วน การเพิ่มขึ้นของ LBR ตามรหัสพันธุกรรมนี้ อาจเป็นการตอบสนองเพื่อชดเชยปริมาณคอเลสเตอรอลจากอาหารที่ลดลงในช่วงงดผลิตภัณฑ์จากสัตว์ เมื่อเทียบกับการกินอาหารปกติ

สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความซับซ้อนของปฏิสัมพันธ์ระหว่างอาหารและพันธุกรรมในเรื่องของภาวะอ้วน ผู้ที่เป็นพาหะของยีนนี้อาจได้รับการปกป้องจากภาวะอ้วนเพิ่มขึ้นเล็กน้อยผ่านการทำงานของ LBR เมื่อปฏิบัติตามแนวทางการจำกัดอาหารจากสัตว์ ข้อค้นพบนี้อาจช่วยให้เราเข้าใจว่าเหตุใดบุคคลที่ปฏิบัติตามรูปแบบการกินที่คล้ายกัน จึงอาจมีความเสี่ยงต่อภาวะอ้วนที่แตกต่างกัน และให้มุมมองที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับกลไกที่สร้างความแตกต่างของความเสี่ยงต่อโรคโดยมีอาหารเป็นตัวกำหนด